Уметноста на заведувањето

Програмата, идеологијата и визијата на политичарите (содржината) е се помалку важна. Имиџот, вербалните вештини, скапите рекламни кампањи и вештите ПР стратегии (формата) се клучни.

Триесетте отсто рејтинг на премиерот Никола Груевски се трн во очите на опозицијата. Она што најмногу им пречи не е самиот факт што рејтингот на лидерот на нивниот традиционален опонент ВМРО-ДПМНЕ и неговата влада, туку фактот што тој рејтинг не соодветствува со реалните состојби. Факт е дека оваа влада работи енергично, но нејзиниот рејтинг ни оддалеку не е одраз на резултатите од нејзината работа.

Па, како тогаш Груевски успева да си набилда рејтинг? Онака како што прави секој “поштен” играч во капиталистички поставено општество – со ПР (ПР – доаѓа од англиското “public relations”, во превод – односи со јавноста). Постоењето на рекламната индустријата и нејзините заработки се најдобар доказ за тврдењето кое толку пати сум го изнесувал и за кое ми се спротивставиле многу коментатори – капитализмот е систем направен за измамниците. Зошто? Да одиме со ред. Пиар и рекламната индустрија сама по себе не е зло и не е се во неа зло. Да набројам најпрвин неколку аргументи на оние кои ја бранат или го сметаат за оправдано постоењето на рекламната и ПР индустријата.

Придонесува за подобро разбирање - светот на комуникациите е ужасно брз. Информациите се пренесуваат кусо. Читателот нема време да се задржува долго покрај некое соопштение. Затоа ако сакаш да кажеш нешто, кажи го тоа брзо, кусо и прецизно. Таквото пренесување пораки е уметност и позитивно е што со тоа се занимаваат професионалци.

Информацијата ја прави препознатлива – во информативниот Вавилон во кој живееме на сите страни фрчат пораки. Во тој хаос се губи идентитетот на праќачот на пораката, а со тоа се губи и значителен дел од нејзината содржина (ако ја има, а ќе видиме дека најчесто ја нема). Работата на професионалците со ваквите пораки го подобрува врзувањето на идентитетот на праќачот со стилот и содржината на пораката.

Ја подобрува информираноста на јавноста – ова е аргумент кој ќе го чуете многу често за рекламите и за ПР соопштенијата. Напротив. Рекламите и ПР соопштенијата ниту биле ниту некогаш ќе бидат информативни – тие под дифолт се манипулативни.

Што е тоа што ги прави такви? Одговорот на ова прашање ги отвора клучните негативности што ги носи со себе рекламната и ПР индустријата.

Создава лажна слика – целта на ПР индустријата е да го подобри имиџот, односно, од онаа содржина која е понудена да извлече најмногу. Со претерувања, а често и со чисти измислици (“нашата паста за заби ја препорачуваат врните стоматолози”) се прави манипулација на реципиентот. Се менува неговата перцепција во посакуваната насока. Тоа е еден од клучните елементи на дехуманизацијата на потрошувачките општества.
Во политиката, пак, ПР индустријата прави уште поголемо зло. Тотална девастација. Најавите за смрт на идеологиите во голема мерка се резултат на влегувањето на ПР методите во политичкото делување. Програмата, идеологијата и визијата на политичарите (содржината) е се помалку важна. Имиџот, вербалните вештини, скапите рекламни кампањи и вештите ПР стратегии (формата) се клучни. Не е чудно во такви односи, за политичари од различни провиниенции и со спротивни програми, да работат истите ПР стратези. Манипулацијата на јавноста се прави на ист начин, независно поради кои причини и за која кауза.

Создава дополнителни трошоци – СДСМ очи ни извади со аргументот колку тоа владата трошела јавни пари за реклами и ПР кампања, ама јавноста нека не заборава дека сите партии, па и СДСМ, трошат огромни суми за нивните изборни кампањи. Тоа буквално фрлени пари. Општествената корисност е никаква.

ПР индустријата создава коруптивни односи – видел ли некој како изгледаат клипинзите што на своите клиенти им ги изработуваат ПР агенциите? Во моментов ми текнува најмалку две казниви дела во нивната содржина.
Прво, неовластена дистрибуција, таканаречено пиратирање на содржините од дневниот печат. Тоа што ПР агенциите јавно ги нудат своите услуги кои вклучуваат и дистрибуција на дел од содржините на печатот, ги прави пирати. Имено, тие во материјалите што им ги дистрибуираат на клиентите прават избор текстови од весниците, каде што се споменува нивното име.
Второ, во тие материјали им се доставуваат и списоци со имиња на новинарите што пишувале за нив, со статистика колку позитивни, колку негативни и колку неутрални текстови напишале за нив. Зошто им е таа статистика? Многу ме интересира што прават компаниите ако некој новинар има претежно негативни написи за нив. Го корумпираат? Му се закануваат?

Сето ова укажува дека индустријата на односите со јавноста и рекламната индустрија се проблематични како концепти. За жал во општество со проблематични естетски и етички преференци она што е проблематично изгледа нормално. И обратно, она што е нормално изгледа проблематично.
Корупција, измама, злоупотреба и криење на информации, доведување во заблуда, во суштина казниви нешта според повеќето закони во цивилизирани држави, во случајов се наградени со високи профити за агенциите и незаслужено висок рејтинг за клиентите.